Karanlıkta Satranç Oynamak

Geleneksel şirketler krizlerle yönetilir (Firefighting). Makine bozulunca tamir edilir, müşteri ürünü iade edince yenisi yollanır, bir iş kazası olunca güvenlik önlemi alınır. Bu "tepkisel" (reactive) yaklaşım, şirketi sürekli bir savunma pozisyonunda tutar ve maliyetleri devasa boyutlara ulaştırır.

ISO standartlarının 2015 yılındaki tarihi revizyonu ile birlikte gelen en büyük devrimsel konsept Risk Tabanlı Düşünce (Risk-Based Thinking) olmuştur. Artık standartlar sizden "önleyici faaliyet" (Preventive Action) adında ayrı bir prosedür yazmanızı beklemez; çünkü sistemin kendisinin başlı başına bir önleyici faaliyet olmasını şart koşar.

Picture 1

Kaderciliğe Karşı Bilim

Risk, "belirsizliğin hedefler üzerindeki etkisi" olarak tanımlanır. Risk Tabanlı Düşünce, gelecekteki belirsizlikleri kadercilikle beklemeden, onları bugünden masaya yatırıp matematiksel olarak yönetme sanatıdır.

İyi bir yönetim sistemi her sürecin başında şu üç acımasız soruyu sorar:

  1. Ne ters gidebilir? (Risklerin tanımlanması)
  2. Eğer ters giderse, bize neye mal olur ve olma ihtimali nedir? (Riskin değerlendirilmesi - Olasılık x Şiddet)
  3. Bunun olmasını engellemek veya etkisini azaltmak için ŞİMDİ ne yapmalıyız? (Riskin azaltılması)

Eğer tedarikçinizin bulunduğu bölgede siyasi bir istikrarsızlık (Kuruluşun Bağlamı) varsa, malzemenin gecikmesi bir kader değil, öngörülebilir bir risktir. Risk tabanlı düşünen bir şirket, o kriz yaşanmadan aylar önce alternatif tedarikçisini onaylamış ve sürece entegre etmiş olur.

Riskleri Fırsata Çevirmek

Risk kelimesi genellikle sadece olumsuz algılanır (Tehditler). Ancak risk tabanlı düşünce madalyonun diğer yüzü olan "Fırsatları" (Opportunities) da kapsar.

Eğer rakiplerinizin tedarik zincirinde bir zafiyet öngörüyorsanız, pazar payınızı artırmak için erken bir lojistik hamlesi yapabilirsiniz. Risk yönetimi sadece "hayatta kalmak" için yapılmaz; aynı zamanda "fark yaratmak" ve hesaplanmış hamlelerle (Calculated Risks) büyümek için yapılır.

Kısacası, bir ISO denetçisi fabrikanıza geldiğinde formlarınızı değil, "Karar alırken potansiyel felaketleri ve fırsatları nasıl hesaba kattığınızı" görmek ister. Sistemin kalitesini, ne kadar hızlı yangın söndürdüğünüz değil, ne kadar az yangın çıkardığınız belirler.